میرزا عباس خان اقبال آشتیانی با نام کامل عباس اقبال آشتیانی، در تاریخ ۲۵ اردیبهشت ۱۲۷۶ هجری خورشیدی در شهر آشتیان (از توابع استان مرکزی) به دنیا آمد. پدر او، میرزا موسی خان اقبال آشتیانی، از رجال فرهنگی و ادب‌دوست عصر خود بود و در امور دیوانی و علمی فعالیت داشت. فضای خانوادگی او، که با سنت‌های علمی و کتابدوستی همراه بود، نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت پژوهشی عباس خان ایفا کرد.

تحصیلات ابتدایی و مقدماتی عباس اقبال در آشتیان و سپس در تهران نزد پدر و استادان برجسته‌ای چون محمدحسین فروغی (ذکاءالملک) و ادیب پیشاوری سپری شد. او به تشویق پدر، از کودکی به مطالعه آثار تاریخی و ادبی روی آورد و زبان عربی و فرانسوی را نیز فراگرفت. در جوانی به دانشکده معقول و منقول (دانشکده الهیات و معارف اسلامی بعدی) وارد شد و از محضر استادانی مانند علامه محمد قزوینی و عبدالعظیم قریب بهره برد.

عباس اقبال سرودن شعر و مقاله نویسی را از نوجوانی آغاز کرد، اما شهرت اصلی او به تاریخ‌پژوهی، تصحیح متون کهن و ویرایش بازمی‌گردد. در تمام این دوران، پدرش همواره پشتیبان او بود و عباس خان نیز با پشتکاری خستگی‌ناپذیر، به گردآوری نسخه‌های خطی و بررسی متون تاریخی همت گماشت. اقبال پس از اتمام تحصیلات، به پیشنهاد محمدعلی فروغی (ذکاءالملک) وارد دارالمعلمین عالی (دانشسرای عالی) شد و در آنجا به تدریس تاریخ و ادبیات فارسی پرداخت. همچنین در کتابخانه مجلس شورای ملی مشغول به کار گردید و به مدت سالیان دراز، ریاست کتابخانه مجلس را بر عهده داشت.

نظم و دقت نظر عباس اقبال در فهرست‌نویسی نسخه‌های خطی و شیوه علمی او در پژوهش، زبانزد همکاران و دانشجویان بود. او علاوه بر تألیف ده‌ها جلد کتاب ارزشمند از جمله «تاریخ مغول»، «تاریخ ایران بعد از اسلام» و «خاندان نوبختی»، به تصحیح آثار مهمی چون «لباب‌الالباب»، «چهار مقاله» و «تاریخ سیستان» پرداخت. همچنین مجله مهم «یادگار» را با همکاری جمعی از فضلا منتشر کرد که نقشی برجسته در انتقال دانش تاریخی به نسل جوان داشت. اما دقت سخت‌گیرانه و روحیه بی‌حاشیه او، گاه باعث می‌شد با برخی از همکاران زمانه خود کمتر اختلاط کند. به گفته برخی از نزدیکان، انزواطلبی و تمرکز زیاد بر پژوهش از ویژگی‌های بارز او بود.

سرانجام میرزا عباس خان اقبال آشتیانی در ۳۰ آذر ۱۳۳۴ هجری خورشیدی پس از یک دوره بیماری طولانی در تهران درگذشت و بنا به وصیت خود، در آرامستان ظهیرالدوله در جوار شمیران (تهران) به خاک سپرده شد. آرامگاه او بعدها به دلیل تغییرات فضای سبز، قابل بازدید نیست، اما نامش به عنوان یکی از بنیان‌گذاران تاریخ‌پژوهی نوین ایران در تارک دانش تاریخ می‌درخشد.